Σάββατο, 20 Ιανουαρίου 2018

Γ. Γεωργακόπουλος: «Τι διδαχθήκαμε από την κρίση; Νομίζω απολύτως τίποτα»

Τι διδαχθήκαμε από την κρίση; 20.1.2018

Ο καταστροφικός ρόλος της μεγάλης πλειοψηφίας του πολιτικού προσωπικού και των ΜΜΕ συνεχίζεται. Όπως συνετέλεσαν αποφασιστικά στην πτώση της χώρας σε βαθειά κρίση, τώρα βάζουν τα δυνατά τους για να καθηλώσουν τους Έλληνες πολίτες στη νηπιακή κατάσταση της ακρισίας.
Στα χρόνια της «ισχυρής Ελλάδας», «μια θέση στο δημόσιο, ένα καινούργιο αυτοκίνητο, ένα εξοχικό», ένα νομιμοποιημένο αυθαίρετο, μια φοροαπαλλαγή, στη συνείδηση πολλών εκλαμβανόταν ως «παροχή» δίκαιη και αυτονόητη. «Παροχή»: Η πιο εκμαυλιστική συμβολική έννοια του παρεοκρατικού, πελατειακού κράτους. Σαν υποδειγματικό κενό σημαίνον (floating signifier - ο Ερνέστο Λακλάου στέλνει χαιρετίσματα), ένωνε ομόψυχα στην μεταπολιτευτική Ελλάδα πελάτες μπλε, πράσινους, κόκκινους, ροζ, φαιόμαυρους και κανελλί με βούλες. Πιο δύσμορφος από τους δύσμορφους, ο ελληνικός (και ίσως, πιο γενικά, ο νοτιοευρωπαϊκός) καπιταλισμός είχε τον δικό του τρόπο - διαμέσου των δημόσιων, πολιτικών θεσμών κάθε είδους - να γίνεται πάροχος δυσανάλογου πλούτου σε μερικούς, αλλά με συναίνεση της πελατείας από μισθωτά και μή μισθωτά μεσοστρώματα. Τελικά γινόταν πρόξενος αχαλίνωτης ανισότητας στην κοινωνία ως όλον.
Αυτό το πάρε-δώσε του πολιτικού προσωπικού και της πελατείας του, μας λέει ότι αθώοι του αίματος είναι μόνον εκείνοι - πολλοί ή λίγοι - που δεν έπαιξαν σ' αυτό το παιχνίδι. Ωστόσο, στο παιχνίδι αυτό υπάρχουν εκπαιδευτές που εκπαιδεύουν και μετατρέπουν σε εθισμένους παίκτες τους εκπαιδευόμενους: Οι δυσλειτουργικοί θεσμοί είναι οι αποφασιστικοί παράγοντες που παράγουν και αναπαράγουν δύσμορφο σώμα πολιτών και δυσαρμονική κοινωνία. Πίσω τους κινούν τα νήματα οι οικονομικές, πολιτικές και μιντιακές ελίτ, εκείνες που συντηρούν, αναδημιουργούν και «επανιδρύουν» αυτούς τους θεσμούς και το αποτυχημένο κράτος. Το ψάρι βρωμάει από το κεφάλι.
Όπως στην ταινία
του Βισκόντι Ο Γατόπαρδος, όλα άλλαξαν και αλλάζουν στην Ελλάδα για να μην αλλάξει τίποτε. Μέχρι και 
το λεγόμενο Μακεδονικό ζήτημα, δείχνει κατευθυνόμενη καθήλωση της πολιτικο-κοινωνικής ενέργειας στα χρόνια πριν το «σχολείο» και το «μάθημα», στη δεκαετία του '90.
  
Γ. Ρ.
 
Νομίζω απολύτως τίποτα. Περάσαμε δίπλα από τα θεμελιώδη χωρίς να τα ακουμπήσουμε. Όλα αυτά τα χρόνια επικεντρωθήκαμε αποκλειστικά στην οικονομική διάσταση, ή καλύτερα στο χρήμα, στα λεφτά που χάναμε και χάνουμε χρόνο με το χρόνο. Ο τρόπος αντίληψης της πραγματικότητας, το αντικείμενο του πόθου, η επιθυμία παρέμειναν ακριβώς στο ίδιο επίπεδο. Καμία προσπάθεια κατανόησης των λαθών, ωρίμανσης ως κοινωνία. Καθηλωμένοι σε μια νηπιακή προσέγγιση, «φέρτε πίσω τα λεφτά», δεν μας ενδιαφέρει αν ήταν δανεικά, «σκίστε τα μνημόνια», δεν μας ενδιαφέρουν οι προϋποθέσεις της ανάπτυξης, δεν μας ενδιαφέρει ο θεσμικός εκσυγχρονισμός της χώρας, δεν μας ενδιαφέρει να συζητήσουμε κάτι άλλο. Κάτι δηλαδή σαν τον βαριά νευρωτικό που αρνείται επίμονα να δει το βάθος της πραγματικής διάστασης του προβλήματος και άρα την έξοδο προς την θεραπεία, θεωρώντας ότι ο παθολογικός συμβιβασμός της ίδιας της νεύρωσης του δίνει τη λύση.

Δευτέρα, 15 Ιανουαρίου 2018

Κερδισμένοι και χαμένοι της παγκοσμιοποίησης, πολιτική αναταραχή. Η ελεφαντοειδής καμπύλη του Μπράνκο Μιλάνοβιτς

Ποιοί κέρδισαν και ποιοί έχασαν από την παγκοσμιοποίηση; Οι έρευνες του Σερβοαμερικανού οικονομολόγου Μπράνκο Μιλάνοβιτς, πρώην επικεφαλής του τμήματος Ερευνών της Παγκόσμιας Τράπεζας, όπως επίσης οι μελέτες και τα συμπεράσματα του Τομά Πικετί και της ομάδας του συγκλίνουν στο ίδιο συμπέρασμα: Ευρέα κοινωνικά στρώματα στις πιο ισχυρές αναδυόμενες οικονομίες (ιδίως στην Κίνα) βγήκαν από την απόλυτη φτώχεια ή και βελτίωσαν την οικονομική θέση τους. Όχι όμως οι πιο φτωχοί των φτωχών του πλανήτη. Στις πλούσιες χώρες, η εργατική τάξη, πολλές μερίδες των μεσαίων κοινωνικών στρωμάτων και οι νέοι είναι οι μεγάλοι χαμένοι. Το 10 % των πλουσιότερων στις πλούσιες χώρες, μαζί με το 1 % στις αναδυόμενες οικονομίες και στη Ρωσία, είναι οι μεγάλοι κερδισμένοι. Πολλές από τις ανισότητες μεταξύ διαφορετικών χωρών σε πλανητικό επίπεδο μειώθηκαν. Αυξήθηκαν όμως παντού οι ανισότητες μέσα στις μεμονωμένες χώρες.
Αυτό το διάγραμμα, του «ελέφαντα με τη σηκωμένη προβοσκίδα», εκτός από τον «λογαριασμό» της παγκοσμιοποίησης, εξηγεί και πολλά συμβαίνοντα στην πολιτική, ιδίως την δυσφορία εκτεταμένων κοινωνικών στρωμάτων στις χώρες της Ευρώπης και των ΗΠΑ. Ο λογαριασμός της οικονομίας παραδόθηκε ήδη στην πολιτική.
Γ. Ρ.
 
Είναι ο πλανήτης του 21ου αιώνα, της παγκοσμιοποίησης και των ανοιχτών συνόρων πιο άνισος από εκείνον του προηγούμενου αιώνα; Εξαρτάται πώς το βλέπει κανείς. H ψαλίδα μεταξύ πλουσίων - φτωχών στον παγκόσμιο πληθυσμό έχει αμβλυνθεί ελαφρώς, καθώς τα νοικοκυριά των αναπτυσσόμενων οικονομιών καλύπτουν σιγά σιγά την απόσταση από εκείνα των ανεπτυγμένων.
Σε έναν κόσμο εθνών-κρατών, ωστόσο, δεν είναι οι ανισότητες μεταξύ των χωρών, αλλά οι ανισότητες στο εσωτερικό των χωρών εκείνες που έχουν μεγαλύτερη σημασία. Αυτές βαίνουν αυξανόμενες τις τελευταίες δεκαετίες, με τον ΟΟΣΑ να υπολογίζει ότι η πλειονότητα των ανθρώπων ζει σε οικονομίες όπου το εισοδηματικό χάσμα είναι σήμερα μεγαλύτερο από ό,τι πριν από μία γενιά. Η τάση αυτή αποτυπώνεται και στην κάλπη.
Ο παγκόσμιος δείκτης ανισότητας της Παγκόσμιας Τράπεζας, Gini, αν και παραμένει εξαιρετικά υψηλός, υποχώρησε κατά 2 μονάδες από το 1988, σε 70 το 2008 και έκτοτε έχει μείνει σταθερός. Όταν όμως μετράμε τις εγχώριες ανισότητες, στη συντριπτική πλειονότητα των κρατών-μελών του ΟΟΣΑ έχει το ίδιο διάστημα αυξηθεί. 
Πρόκειται για πλήρη αντιστροφή της εικόνας σε σχέση με τον 20ό αιώνα, όταν άνοιγε η ψαλίδα μεταξύ πλούσιων και φτωχών χωρών, αλλά περιορίζονταν οι ανισότητες στο εσωτερικό των οικονομιών. Το 1955 o Simon Kuznets, Λιθουανο-Αμερικανός καθηγητής Οικονομικών στο Harvard, είχε περιγράψει τη σχέση ανάμεσα στην ανισότητα και την ευημερία ως ένα ανάποδο U, το οποίο έμεινε γνωστό ως «καμπύλη Kuznets».
Όπως εξηγούσε οι ανισότητες αυξάνονται στο αρχικό στάδιο της βιομηχανοποίησης, καθώς μεταφέρεται δυναμικό από τον αγροτικό τομέα στα εργοστάσια. Όταν, όμως, αυτή ολοκληρωθεί, οι πολίτες απαιτούν αναδιανομή πλούτου και οι ανισότητες περιορίζονται. Τα δεδομένα επιβεβαίωναν τη θεωρία έως και τις αρχές της δεκαετίας του ‘90. Στη συνέχεια η καμπύλη Kuznets έδωσε τη θέση της σε ένα πλάγιο Ν και τελικά στον «ελέφαντα» του Σερβοαμερικανού οικονομολόγου Μπράνκο Μιλάνοβιτς, πρώην επικεφαλής του τμήματος Ερευνών της Παγκόσμιας Τράπεζας.

Σάββατο, 13 Ιανουαρίου 2018

Μάρτιν Γουλφ: 2018 - Η κακή κατάσταση στην παγκόσμια πολιτική θα βλάψει την παγκόσμια οικονομία;

© ft - Αναδημ. Irish Times - Martin Wolf: Who will blink first? Bad politics or good economics, 9.1.2018
  
Ως προς τα πιο μακροπρόθεσμα, το ζήτημα που αναγκαστικά θα τεθεί έχει τρεις εκδοχές και είναι το εξής: Θα αποτύχει η οικονομία από μόνη της και από δική της υπαιτιότητα; Ή η πολιτική θα καταστρέψει την οικονομία; Ή, στην καλύτερη από τις τρείς εκδοχές, η οικονομία θα θεραπεύσει την πολιτική;
  
Στις αρχές του 2018 ο κόσμος μάς παρουσιάζεται με αντιφατικό πρόσωπο: Απογοητευτική η πολιτική του κατάσταση, βελτιωμένη η κατάσταση της οικονομίας του. Μπορεί αυτή η απόκλιση να συνεχιστεί επ' αόριστον; Ή είναι πιο πιθανό, το ένα από τα δύο να καταβάλει το άλλο; Και αν ναι, τί από τα δυό θα συμβεί; Η κακή κατάσταση στην πολιτική θα καταστρέψει την οικονομία ή μια καλή κατάσταση στην οικονομία μπορεί να θεραπεύσει την κακή κατάσταση στην πολιτική;

Δευτέρα, 8 Ιανουαρίου 2018

Μάρτιν Γουλφ: Νέα παγκόσμια αταξία, κατακερματισμός της Δύσης. Τεταμένη γεωπολιτική κατάσταση, αλλά η παγκόσμια οικονομία βελτιώνεται

© ft (Opinion Global politics) - Martin Wolf: The new world disorder and the fracturing of the west, 2.1.2018
   
Έχουμε φτάσει στο τέλος μιας οικονομικής περιόδου, της παγκοσμιοποίησης που καθοδηγείται από τη Δύση, και στο τέλος μιας  γεωπολιτικής κατάστασης, της «μονοπολικής στιγμής» [unipolar moment - όρος του Τσαρλς Κραουτχάμερ (Charles Krauthammer) και τίτλος άρθρου του στο περιοδικό Foreign Affairs, τεύχος του χειμώνα 1990-91] που επικράτησε μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Αυτό ακριβώς υποστήριξα πριν από έναν χρόνο. Το ερώτημα ήταν τότε, εάν ο κόσμος θα βιώσει μια αποσύνθεση της φιλελεύθερης τάξης πραγμάτων που δημιουργήθηκε από τις ΗΠΑ μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο σε απο-παγκοσμιοποίηση και συγκρούσεις ή μια αναζωπύρωση της συνεργασίας. Με την παρέλευση ενός χρόνου προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ, πρέπει να επιστρέψουμε και να θέσουμε πάλι αυτό το ερώτημα. Εν συντομία, η αποσύνθεση είναι τώρα ακόμη πιο πιθανή. 
Τα γεγονότα έχουν επιβεβαιώσει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της προεδρίας του κ. Tραμπ. Σε καθημερινή βάση, παραβιάζει τη συμπεριφορά και τις στάσεις που αναμένει ο κόσμος από έναν πρόεδρο των ΗΠΑ. Όμως, το γεγονός ότι χρησιμοποιεί το αξίωμά του για προσωπικό όφελος, η αδιαφορία του για το τί είναι αλήθεια και τί όχι, η επίθεση στα θεσμικά όργανα μιας δημοκρατίας που διέπεται από το νόμο, όλα αυτά είναι πράγματα που θα 'πρεπε να περίμενε κανείς. Μια φιλελεύθερη δημοκρατία επιβιώνει μόνον αν οι συμμετέχοντες στην πολιτική της ζωή αναγνωρίζουν τη νομιμότητα των άλλων συμμετεχόντων. Ένας ηγέτης που καλεί τους αξιωματούχους του να ασκήσουν διώξεις εναντίον των πρώην πολιτικών αντιπάλων του είναι επίδοξος δικτάτορας, όχι δημοκράτης. 
Ο χαρακτήρας είναι ένα πράγμα· οι πράξεις είναι κάτι εντελώς διαφορετικό. Μέχρι στιγμής, ο κ. Tραμπ κυβερνά κυρίως ως παραδοσιακός Ρεπουμπλικανός «πλουτο-λαϊκιστής»· προσφέρει στην πλουτοκρατία πολιτικές ευνοϊκές για εκείνη και ρητορείες στην οργισμένη βάση του. Ωστόσο, απομένει ακόμη να φανούν πιο καθαρά, με πράξεις, τα χαρακτηριστικά της πολιτικής του, τόσο για ό,τι αφορά τη στάση του απέναντι στις σύμμαχες χώρες των ΗΠΑ (τις οποίες βλέπει συστηματικά ως πηγές χρήματος), όσο και για ό,τι αφορά τις στενά προστατευτικές-μερκαντιλιστικές απόψεις του περί παγκόσμιου εμπορίου.
© FT montage/Getty

Σάββατο, 6 Ιανουαρίου 2018

Μετάθεση της κρίσης από την οικονομία στην πολιτική;

Τη στιγμή που όλο και πιο πολλοί διαπιστώνουν «πολιτική αποσύνθεση» (Φράνσις Φουκουγιάμα) ή παρακμή των κομματικών-πολιτικών συστημάτων σε πολλές αναπτυγμένες χώρες, η πραγματική οικονομία στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη, ιδίως στον Νότο της ΕΕ - ακόμη και στην Ελλάδα - φαίνεται να ανακάμπτει και επιτέλους να ξεπερνά το σοκ που προκάλεσε σε όλη τη Δύση η χρηματοπιστωτική κατάρρευση του 2008. Πώς γίνεται να συμβαίνει αυτό;
Φαίνεται να επαληθεύεται, ακόμη μια φορά, η υπόθεση (ή
«θεώρημα») της κοινωνιολογίας και της πολιτικής επιστήμης που διατυπώθηκε εδώ και καιρό από νεότερους εκπροσώπους της Κριτικής Θεωρίας, όπως τον Γιούργκεν Χάμπερμας στα πιο σημαντικά έργα του και κυρίως τον Κλάους Όφφε στις μελέτες του για την ακυβερνησία και τις δυσλειτουργίες των κομματικών-πολιτικών συστημάτων. Η υπόθεση έχει ως εξής:
Στις συνθήκες του ώριμου καπιταλιστικού συστήματος, το (υπο)σύστημα της οικονομίας, όταν «υπερφορτώνεται», μεταθέτει ή μεταβιβάζει τις κρίσεις του στο (υπο)σύστημα της πολιτικής. Και αντιστρόφως, πολιτικά συστήματα σε κρίση ή σε απονομιμοποίηση, έχουν την τάση να ανακτούν ικανότητα διακυβέρνησης και να αντλούν νέα νομιμοποίηση, με τη μετάθεση (Verlagerung) των δικών τους κρίσεων στην οικονομία. 

Πέμπτη, 4 Ιανουαρίου 2018

Ετιέν Μπαλιμπάρ («Βραβείο Χάννα Άρεντ» έτους 2017): Για την αναθεμελίωση εκ βάθρων της Ευρώπης

Α' δημοσίευση (γαλλικά) © Le Monde - Etienne Balibar : «Refonder radicalement l’Europe», 16.12.2017
Αγγλική μετάφραση (του David Broder) © Verso - For a Radical Refoundation of Europe, 27.12.2017

Από την αρχή της νεωτερικής εποχής έως τα μέσα του 20ού αιώνα, η Ευρώπη είχε επιβάλει την κυριαρχία της σ' ολόκληρο τον πλανήτη. Από αυτό ακριβώς αντλούσε τον πλούτο της και συνακόλουθα έτσι οικοδομήθηκαν οι βάσεις του πολιτισμού της. Όμως σήμερα η Ευρώπη έχει γίνει «επαρχιακή», ή, για την ακρίβεια, έχει πάρει μια θέση στην ημι-περιφέρεια της παγκόσμιας οικονομίας και της παγκόσμιας ιστορίας. Έχει τεθεί στο περιθώριο του «μεγάλου παιχνιδιού», του αγώνα για την ηγεμονία, που παίζεται σήμερα μεταξύ Ασίας και Αμερικής. Παραμένει εκτός των ζωνών υπερ-εκμετάλλευσης και θανάτου που βρίσκονται στα νότια και στα ανατολικά της Μεσογείου, μολονότι εμπλέκεται και με ό,τι συμβαίνει σε τούτες τις περιοχές, μέσω των επενδύσεών της, των ένοπλων παρεμβάσεών της, των επιχειρήσεων κατά μήκος του συνόρου της με αυτές τις ζώνες και των μετακινήσεων πληθυσμών.
O Ετιέν Μπαλιμπάρ στο Δημαρχείο της Βρέμης - απονομή του Βραβείου Χάννα Άρεντ 2017

Τετάρτη, 3 Ιανουαρίου 2018

Η άθλια διαχείριση του λεγόμενου μακεδονικού ζητήματος. Η τραγωδία του 1993 θα γίνει φάρσα του 2018;

Ένας συντηρητικός πολιτικός σχολιαστής, ο Κώστας Ιορδανίδης, τις τελευταίες ημέρες του 2017, έγραψε εύστοχα στην εφημερίδα Καθημερινή για το λεγόμενο μακεδονικό ζήτημα, μεταξύ άλλων τα εξής:
«[...] Φθάσαμε αισίως στα τέλη του 2017 και η ονομασία της ΠΓΔ της Μακεδονίας αναδεικνύεται σε μείζον ζήτημα πολιτικής αντιπαραθέσεως, πριν συνομολογηθεί καν συμφωνία [...] Παρέλκει ασφαλώς το ιστορικό της κρίσεως του “μακεδονικού ζητήματος” υπό τη νέα του μορφή – διότι περί αυτού και μόνον πρόκειται – και η άθλια διαχείρισή του, ιδιαίτερα τα πρώτα χρόνια, όταν διαμορφώθηκαν οι προϋποθέσεις μονίμου αδιεξόδου [...] το αδιέξοδο είναι πλήρες και ουδείς συναισθάνεται την ευθύνη. Οι πάντες αισθάνονται δικαιωμένοι, είτε επιδιώκουν μια λύση συμβιβαστική είτε την απορρίπτουν [...]».
Και καταλήγει αναφέροντας ως εξαίρεση την κίνηση (κατ' άλλους αμφιλεγόμενη) του Γεωργίου Ράλλη, ο οποίος, όταν στηνόταν σε γερά θεμέλια αυτό το αδιέξοδο, «αηδίασε» και «παραιτήθηκε από το βουλευτικό αξίωμα, στις 29 Μαρτίου 1993, αποδοκιμάζοντας τους χειρισμούς του πρωθυπουργού Μητσοτάκη και την αδιαλλαξία του ΠΑΣΟΚ».
Το άρθρο του Κ. Ιορδανίδη αναλύει εύστοχα και σύντομα το μέρος της άθλιας πολιτικής διαχείρισης που χρεώνεται στη «δική μας» πλευρά, σε τούτο το νοτιοβαλκανικό σήριαλ επαναμβανόμενων επεισοδίων τύπου Star Wars, με φαινομενικό επίκεντρο τους εκατέρωθεν «πατριωτισμούς»· στην πραγματικότητα η άθλια διαχείριση ήταν και είναι, κατά πρώτο λόγο, κλασικός επικοινωνιακός κομματικός πόλεμος, αγώνας για τα σύμβολα, με όπλα τα σύμβολα και με διεγερτικό τα σύμβολα, για να κατακτηθούν καρδιές και πνεύματα στα εσωτερικά ακροατήρια και εκλογικά σώματα των δύο χωρών. Και αυτά τα χρόνια τα είδαμε όλα: Δεν υπάρχουν πιά αθώοι θεατές. Το κατοπτρικό είδωλο της πρώτης, της «δικής μας» άθλιας διαχείρισης, το είδαμε μετά απέναντι από την Αθήνα, να λαμποκοπά σαν αρχαίο Πεντελικό μάρμαρο στα Σκόπια.

Παρασκευή, 29 Δεκεμβρίου 2017

H Χάννα Άρεντ μιλά για τον κυνισμό και την ευπιστία στην πολιτική. Μια φανταστική συνέντευξη για την απάτη και την αυταπάτη, με πραγματικά της λόγια

του Κονσταντίν Βίσμαν
 
  
Η Χάννα Άρεντ, την οποία συνήθως αποκαλούν φιλόσοφο, τόνιζε επίμονα πως όλη της η πνευματική δραστηριότητα είναι πολιτική επιστήμη, όχι φιλοσοφία. Και καθώς η ζωή της ήταν διαποτισμένη ώς το μεδούλι από τα πολιτικά γεγονότα της εποχής της και από τα φοβερά τους αποτελέσματα, η σκέψη της δύσκολα μπορούσε να κατοικεί ήρεμα σε μια «σχολή» - και στη σχόλη - των κλασικών ή και νεότερων φιλοσόφων. 
Το 1933, ένα χρόνο μετά την άνοδο των Ναζί στην εξουσία, η Άρεντ έγινε περιπλανώμενη πρόσφυγας: Στην Τσεχοσλοβακία, στην Ελβετία και στη Γαλλία, όπου, μετά την εισβολή των Ναζί και τη δημιουργία τού φιλοχιτλερικού «κράτους του Βισύ», δραπέτευσε από στρατόπεδο συγκέντρωσης. Κατάφερε να περάσει στην Ισπανία από το ίδιο μονοπάτι στο Portbou των παραλιακών Πυρηναίων, από το οποίο δεν έχει καταφέρει να ξεφύγει ένα χρόνο πριν ο φίλος της Βάλτερ Μπένγιαμιν. Κατέφυγε μέσω Λισαβώνας στις ΗΠΑ, όπου έζησε την υπόλοιπη ζωή της διδάσκοντας στα μεγαλύτερα πανεπιστήμια τους, όπως της Καλιφόρνια στο Μπέρκλευ, στο Πρίνστον (ως η πρώτη γυναίκα καθηγήτρια του) στο Northwestern, στο Σικάγο, στο Γέηλ και τελικά, μέχρι το θάνατό της το 1975, στη New School For Social Research της Ν. Υόρκης. Το 1951 δημοσίευσε το πιο σημαντικό - μαζί με την Ανθρώπινη Κατάσταση - βιβλίο της The Origins of Totalitarianism (ελλ. Οι απαρχές του ολοκληρωτισμού, 3 τόμοι, Αντισημιτισμός, Ιμπεριαλισμός και Ολοκληρωτισμός, εκδ. Νησίδες).
Η Άρεντ πίστευε ότι βασική αιτία της παρακμής της δημοκρατίας και των κομμάτων - και τελικά της επικράτησης ολοκληρωτικών κινημάτων - είναι η εξατομίκευση της κοινωνίας, η διάλυση των κοινωνικών τάξεων σε ένα άμορφο σύνολο ατόμων χωρίς κοινά συμφέροντα, χωρίς κοινές αντιλήψεις και χωρίς κοινούς στόχους: Στις «μάζες». Πρόκειται για έννοια που είναι πάντα πολιτικά αμφιλεγόμενη (όσο ήταν π.χ. για τον Μαρξ πολύ πριν από την Άρεντ), και σηματοδοτεί κάτι επικίνδυνο, όπως έδειξε και ο Ελίας Κανέτι. Για την ιδέα της αυτή περί των «μαζών» με την κατεστραμμένη ταξική συνείδηση, η Άρεντ δέχθηκε πολλές επιδοκιμασίας αλλά και επικρίσεις, με πιο συγκροτημένη την κριτική από την πολιτική επιστήμονα Τζούντιθ Σκλαρ (Judith Shklar). Η Σκλαρ, Εβραία από τη Ρίγα της Λετονίας και πρόσφυγας στις ΗΠΑ όπως η Άρεντ (η οποία μεγάλωσε επίσης σε πόλη της Βαλτικής, στη γενέτειρα του Καντ Κένιξμπεργκ, σήμερα Καλίνινγκραντ, Ρωσία), άν και σε πολλά συμφωνούσε μαζί της, της καταλόγισε ένα είδος ελιτισμού που υποτιμά τον μέσο άνθρωπο. Η Σκλαρ λέει και το εξής: Μολονότι ενοχλείται όταν την αποκαλούν «φιλόσοφο», η Άρεντ κατά παράδοξο τρόπο είναι «ρομαντικά» προσκολλημένη στην εξιδανικευμένη μορφή δημοκρατίας των φιλοσόφων, της αρχαίας Αθήνας και της αρχαίας Ρώμης, που είναι αδύνατο να αναβιώσει στις πολύ σύνθετες και εξατομικευμένες νεοτερικές κοινωνίες.
Ωστόσο, το βιβλίο της Άρεντ από το 1951 για τον Ολοκληρωτισμό, που μιλούσε για τις αρχές του 20ού αιώνα και για τον Μεσοπόλεμο, μοιάζει πάλι σαν επίκαιρη, δυσοίωνη ανάλυση πολιτικών εξελίξεων που συμβαίνουν μπροστά μας τώρα: Της στροφής πολλών ψηψοφόρων σ' όλη της Δύση προς την λαϊκίστικη και εθνικιστική Δεξιά, της ανάδειξης ως προέδρου των ΗΠΑ του πιο μεγάλου δεξιού πλουτο-λαϊκιστή. Βλέπουμε πάλι, όπως παλιά, το παιχνίδι δημαγωγών και «μαζών» με την πλασματική αλήθεια, τη συνύπαρξη της ευπιστίας με τον κυνισμό, την καταφυγή πολλών ανθρώπων στους πλασματικούς κόσμους της προπαγάνδας επειδή ο πραγματικός κόσμος τους αποξενώνει. Και ως υπόβαθρο όλων αυτών, πάλι η εξατομίκευση: Η Αρεντιανή διάγνωση περί «διάλυσης της ταξικής δομής των κοινωνιών σε άμορφες μάζες».
Στην Ευρώπη των αρχών του 20ού αιώνα, τις τάξεις και τις κοινωνικές ταυτότητες με βάση την ταξική συνείδηση τις διέλυσε ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος και η Οικονομική Κρίση του 1930. Τώρα τις διέλυσαν σε όλη τη Δύση οι βίαιες ανατροπές στον τρόπο εργασίας και ζωής, στην οικογένεια, στα ήθη και στην πλανητική κυκλοφορία του χρήματος, των εμπορευμάτων και της πληροφορίας· πάνω απ' όλα όμως, τις διέλυσε ο τρόπος που αντιμετώπισε όλα αυτά η πολιτική στην άδοξη τριακονταετία 1980-2010 και στο επακόλουθό της, στη νέα μεγάλη οικονομική κρίση μετά το 2008.
Γ. Ρ.
Φυσικά, κι αυτή η συνέντευξη με την Άρεντ είναι πλασματική. Αλλά όλες οι απαντήσεις της είναι αυθεντικές και αναλλοίωτες φράσεις από το κείμενο του βιβλίου της The Origins of Totalitarianism, όπως τις επέλεξε ο Constantin Wißmann από τη γερμανική  μετάφραση (Elemente und Ursprünge totalitärer Herrschaft, Antisemitismus, Imperialismus, Totalitarismus. Piper Verlag 1991). Εξαίρεση αποτελούν μόνον μεμονωμένες, ολιγόλεκτες αφαιρέσεις ή προσθήκες, για να βελτιωθεί η ροή του κειμένου.
 
Κυρία Άρεντ, όταν βλέπουμε τι κάνει ο Ντόναλντ Τραμπ, αναρωτιόμαστε πώς τα κατάφερε και έγινε πρόεδρος σε μια πολιτισμένη χώρα, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες. Χωρίς να θέλω να εξισώσω αυτούς τους δύο, στη Γερμανία γράφτηκαν αμέτρητα βιβλία σχετικά με το πώς ο Χίτλερ ανέβηκε στην εξουσία. Μερικά από αυτά, τα γράψατε εσείς. Εξηγείστε μας τι συμβαίνει τώρα!
Ολοκληρωτικά κινήματα μπορούν να προκύψουν παντού όπου υπάρχουν μάζες, όταν αυτές για διάφορους λόγους αποζητούν πολιτική οργάνωση. Τις μάζες δεν τις ενώνουν κοινά συμφέροντα και δεν έχουν κανενός είδους ταξική συνείδηση ​​που θέτει προσδιορισμένους, οριοθετημένους και εφικτούς στόχους. Ο όρος «μάζες» μπορεί να χρησιμοποιείται εύστοχα τότε και μόνον τότε, όταν έχουμε να κάνουμε με ομάδες που, είτε επειδή είναι υπερβολικά πολυδιασπασμένες, είτε επειδή είναι αδιάφορες για τα κοινά, δεν μπορούν να αρθρωθούν σε κάποιας μορφής πολιτική οργάνωση με βάση τα κοινά τους συμφέροντα και τις κοινές εμπειρίες μέσα σ' έναν κόσμο που αντιμετωπίζουν από κοινού· δηλαδή δεν μπορούν να ενταχθούν ούτε σε κόμματα, ούτε σε ομάδες εκπροσώπησης συμφερόντων, ούτε σε φορείς τοπικής αυτοδιοίκησης, ούτε σε συνδικάτα, ούτε σε επαγγελματικές ενώσεις. Είναι δυνατό να υπάρξουν σε κάθε χώρα και ανά πάσα στιγμή. Και μάλιστα, μπορεί συχνά να αποτελούν την πλειοψηφία του πληθυσμού ακόμη και πολύ πολιτισμένων χωρών· μόνον που στις συνήθεις εποχές και υπό κανονικές συνθήκες παραμένουν πολιτικά ανενεργές και ουδέτερες. Τους αρκεί να μην ψηφίζουν στις εκλογές και να μην εντάσσονται σε κόμματα.

Κυριακή, 24 Δεκεμβρίου 2017

Η νεο-εθνικιστική επίκληση του μεγάλου φαντασιακού «Εμείς». Επιστροφή στον 19ο αιώνα ή στροφή στον παραλογισμό;

του Χένρικ Μύλλερ

© Der Spiegel - Henrik Müller : Katalonien, Brexit, Trump Geistige Kleinstaaterei, 08.10.2017
 
Στις ΗΠΑ, ο πρόεδρος Τραμπ και το κόμμα του, μετά τη φοροελάφρυνση των πλουσιότερων, ετοιμάζουν νομοθεσία που θα επιτρέπει στους εργοδότες να «βάζουν χέρι» και στα φιλοδωρήματα των σερβιτόρων. Τέτοιους απροκάλυπτους και μικροπρεπείς πολιτικούς προαγωγούς ενός βουλιμικού και άρπαγα καπιταλισμού που δεν αποδέχεται κανένα όριο, είχαμε να δούμε από την εποχή του Καρόλου Ντίκενς, του Όλιβερ Τουίστ και της Χριστουγεννιάτικης Ιστορίας με τον Σκρουτζ, πίσω στον 19ο αιώνα.
Αλλά πώς πείθουν οι απανταχού της Δύσης δεξιοί λαϊκιστές τους αδύναμους πολίτες και κερδίζουν την ψήφο τους; Πώς - αντιστρέφοντας το νόημα εκείνου του ρητού που, μάλλον εσφαλμένα, αποδίδεται στον Λένιν - πουλούν στους φτωχούς το σχοινί για να κρεμαστούν μόνοι τους; Πώς αναδείχτηκε στην προεδρία των ΗΠΑ ο κορυφαίος των λαϊκιστών του πλανήτη; 
«Πρώτα η Αμερική» ήταν το βασικό του σύνθημα.
Εν μέσω της ανασφάλειας που κυρίευσε μετά το 2008 μεγάλες ομάδες πολιτών παντού στη Δύση, ένα από τα πιο ισχυρά εκμαυλιστικά επιχειρήματα του δεξιού λαϊκισμού είναι «η επίκληση ενός φαντασιακού μεγάλου Εμείς», λέει ο Μύλλερ. Η στροφή του τρόπου σκέψης και των συναισθημάτων πίσω στο καπιταλιστικό εθνικό κράτος θυμίζει εκ πρώτης όψεως επιστροφή στους εθνικισμούς του 19ου αιώνα. Όμως στην πραγματικότητα  - και δεδομένου ότι ο πραγματικός κόσμος του 21ου αιώνα διαφέρει πολύ από τον κόσμο του 19ου αιώνα - αυτό που συμβαίνει σήμερα είναι στροφή στο παράλογο. Προδίδει ακόμη και αυτά που μας κληροδότησε ο 19ος αιώνας με την αφύπνιση των εθνών.
Αλλά μόνον προπαγανδίζοντας το παράλογο - δηλαδή «πουλώντας τρέλα» - μπορεί να πουλήσει το σχοινί στους αυτόχειρες η πολιτική που προάγει την πιο άπληστη μορφή καπιταλισμού· έτσι, μπορεί και στέλνει μέσα σ' έναν χρόνο τον χρηματιστηριακό δείκτη Dow Jones σε ουράνια ύψη. Και μπορεί να προσδίδει νομιμοποίηση ακόμη και στους εργοδότες που βάζουν χέρι στα φιλοδωρήματα των σερβιτόρων. Αυτό το παράλογο τής είναι χρήσιμο, γιατί φτιάχνει χρήσιμους ηλίθιους.
Brexit, Τραμπ, Αυστρία, Πολωνία, Ουγγαρία, Εναλλακτική (AfD) στη Γερμανία. Αλλά και Καταλονία. «Παντού στη Δύση δυναμώνουν τα νεο-εθνικιστικά κινήματα. Πρόκειται για εξέλιξη παράλογη και τραγική».
Γ. Ρ.
 
Είναι φυσικό, η παγκοσμιοποίηση και τα μεγάλα μεταναστευτικά ρεύματα να προκαλούν ανασφάλεια σε πολλούς ανθρώπους και να τους κάνουν να λαχταρούν τα στηρίγματα και την οικειότητα που προσφέρει ο ιδιαίτερος, ο δικός τους τόπος. Είναι αλήθεια ότι η κρίση του καπιταλισμού το 2008 έχει κλονίσει βαθύτατα την εμπιστοσύνη πολλών πολιτών στους θεσμούς και στα όργανά τους. 
Όλα αυτά ισχύουν. Είναι κατανοητά. Όμως δεν πρέπει να επιδεικνύουμε κατανόηση για τα πάντα. 
Το γεγονός ότι η τρέλα του εθνικισμού θολώνει και πάλι τα μυαλά είναι παράλογο και τραγικό. Αυτοκαταστροφικά και επιθετικά, η μια χώρα μετά την άλλη γλιστράει σ' αυτή την επικίνδυνη, λανθασμένη πορεία προς ένα χειρότερο μέλλον. Πάλι τίθεται ζήτημα περιχαράκωσης: Προς τα έξω και προς τα μέσα. Τίθενται επί τάπητος ζητήματα χάραξης συνόρων και αποκλεισμών. Τίθενται πάλι επί τάπητος τα παλιά, μικροπρεπή ζητήματα: Ποιος ανήκει εδώ, ποιος όχι; 
Και έτσι, δεν τίθεται επί τάπητος να αναρωτηθούμε για τα μεγάλα και επείγοντα ζητήματα του μέλλοντος. Υπ' αυτό το πρίσμα, τα εθνικά κινήματα είναι μόνον ελιγμοί αντιπερισπασμού, αποσπούν την προσοχή από τα ουσιώδη.[...]
Το τι θα συμβεί σε περίπτωση απόσχισης της Καταλονίας είναι ανοικτό. Θα ανεγερθούν συνοριακοί και τελωνειακοί σταθμοί; Μήπως η ιστορία αυτή θα καταλήξει και σε συγκρούσεις εμφυλιοπολεμικού τύπου; Μήπως θα νοιώσουν ενθαρρυμμένοι και οι Σκωτσέζοι ή οι Φλαμανδοί, οι Βρετόνοι ή οι Βάσκοι, οι Κορσικανοί ή οι Νοτιο-Τυρολέζοι για να κηρύξουν και αυτοί δικά τους ανεξάρτητα κράτη; Και τι θα γίνει με τους Βαυαρούς, με τους Σόρβους [Sorben ή Serby ή Wenden - μικρή αναγνωρισμένη Σλαβόφωνη εθνική μειονότητα στις ομόσπονδες χώρες της Σαξωνίας και του Βραδεμβούργου, κοντά στα σύνορα της Γερμανίας με την Πολωνία και την Τσεχία] ή με τους Φρίσιους [Friesen - αναγνωρσμένη εθνική μειονότητα κατά μήκος των ακτών στη Βόρεια Θάλασσα της Ολλανδίας, της Γερμανίας, της Δανίας, καθώς και σε νησιά της περιοχής αυτής];)

Printfriendly

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:
Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:<br>Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι
Πως η αγάπη επουλώνει τη φθορά του κόσμου

Enrico Berlinguer (1981):

Enrico Berlinguer (1981):
Η ηθική διάσταση στην κρίση της πολιτικής

Danilo Kiš:

Danilo Kiš:
Συμβουλές σε νεαρούς συγγραφείς, και όχι μόνον

Wolfgang Münchau

Wolfgang Münchau
Ο συντάκτης οικονομικών θεμάτων Βόλφγκανγκ Μύνχάου (Der Spiegel - Financial Times)

Predrag Matvejević:

Predrag Matvejević:
Ο Ρωσο-Κροάτης ανιχνευτής και λάτρης του Μεσογειακού κόσμου

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο Φρανκφουρτιανός από τη Νεμπράσκα: Δικαιοσύνη & ελπίδα απέναντι στην ιδιοτέλεια των ελίτ

Azra Nuhefendić

Azra Nuhefendić
Η δημοσιογράφος με τις πολλές διεθνείς διακρίσεις, γράφει για την οριακή, γειτονική Ευρώπη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη
Όριο της Ευρώπης, οριακή Ευρώπη

Μάης του '36, Τάσος Τούσης

Μάης του '36, Τάσος Τούσης
Ο σκληρός Μεσοπόλεμος: η εποχή δοσμένη μέσα από τη ζωή ενός ανθρώπου - συμβόλου

Στον καιρό των τσιγγάνων και της μικρής Μαρίας

Ετικέτες

1968 αειφορία αντιπροσωπευτική δημοκρατία Αρχιτεκτονική Αυστρομαρξισμός Βαλκανική βιοποικιλότητα Βρετανία Γαλλία Γερμανία Γκράμσι Έθνος και ΕΕ Εκπαίδευση Ελεφάντης Ενέργεια Επισφάλεια Ευρωκομμουνισμός ΗΠΑ Ήπειρος Θεοδωράκης Θεσσαλονίκη Ιβάν Κράστεφ Ισπανία ιστορία Ιταλία Κέϋνς Κίνα Κινηματογράφος Κλιματική αλλαγή Κοινοτισμός κοινωνική ανισότητα Κορνήλιος Καστοριάδης Κοσμάς Ψυχοπαίδης Λιάκος Α. Λογοτεχνία Μάνεσης Μάξ Βέμπερ Μάρξ Μαρωνίτης Μέσα «κοινωνικής» δικτύωσης Μεσόγειος Μεταπολίτευση Μιχ. Παπαγιαννάκης Μουσική Μπερλινγκουέρ Νεοφιλελευθερισμός Νίκος Πουλαντζάς Νίτσε Ο τόπος Οικολογία Π. Κονδύλης Παγκοσμιοποίηση Παιδεία Πολωνία Πράσινοι Ρήγας Ρίτσος Ρωσία Σεφέρης Σολωμός Σοσιαλδημοκρατία Σχολή Φραγκφούρτης Ταρκόφσκι Τσακαλώτος Τσίπρας Φιλελευθερισμός Φιλοσοφία Χαλκιδική Χέγκελ Χρήστος Γιανναράς Χριστιανισμός Acemoglu/Robinson Adorno André Gorz Azra Nuhefendić Balibar Brexit Carl Schmitt Christopher Lasch Claus Offe Colin Crouch Ernst Bloch Franklin Roosevelt Habermas Hannah Arendt Heidegger J. Augstein Jan-Werner Müller Jeremy Corbyn Laclau Le Corbusier Louis Althusser Marc Mazower Matvejević Miroslav Krleža Mudde Niels Kadritzke Otto Bauer Ruskin Streeck T. S. Eliot Timothy Snyder Ulrich Beck Ulrike Guérot Wallerstein Walter Benjamin Wolfgang Münchau Zygmunt Bauman

Song for the Unification (Zbigniew Preisner -
Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube

Song for the Unification (Zbigniew Preisner - <br>Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube
Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων,
ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον...
Ἡ ἀγάπη ...πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει...
Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα·
μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη (προς Κορινθ. Α΄ 13)

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης
Νταβίντ Γκρόσμαν: Το πένθος του πατέρα και της Ιστορίας

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη
Μια ιστορία προσφυγιάς, στη Λέσβο και στη Νορβηγία

Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια

Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια
Hannah Arendt, zgodnja leta (στο Razpotja - Σλοβενικά)

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής
Erik Stokstad («Science»): New rice variety could feed the planet without warming it

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα
Τα μικροκλίματα της Ελλάδας, εξασφαλίζουν μεγάλη βιοποικιλότητα μανιταριών (Βασιλική Χρυσοστομίδου, «Καθημερινή», αναδημοσίευση «Δασαρχείο»)

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»
«Είμαι βραχυπρόθεσμα απαισιόδοξος αλλά μακροπρόθεσμα αισιόδοξος»

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin
Ο 21ος αιώνας: Ένας κόσμος χωρίς την αριστερά (“Kultura Liberalna” - Πολωνία, αγγλικά)

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο
Η λογοτεχνική δημοσιογραφία στα καλύτερά της - Azra Nuhefendić

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος - του Μικαέλ Λεβύ

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος   - του Μικαέλ Λεβύ
- «Με ποιανού το μέρος είστε κύριε Κάρολ»; - «Είμαι με τον εαυτό μου»

Jürgen Habermas

Jürgen Habermas
¨Ολα τα κείμενα από το περιοδικό "Blätter für deutsche und internationale Politik"
(pdf, Γερμανικά)

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι
Φιλελεύθεροι και «μαρξιστές» νάρκισσοι της «γενιάς του '68» στη Δύση, ποτέ δεν θα καταλάβουν γιατί προτίμησε το μνήμα για να μη παραιτηθεί από την αξιοπρέπειά της. Η αδιαφορία τους είναι φυσικό επακόλουθο της ιδεολογίας και της νοοτροπίας τους

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν
Η Μαρία ανήκει και στους δύο κόσμους, αλλά και σε κανέναν από αυτούς. Οὐ γὰρ ἔχομεν ὧδε μένουσαν πόλιν. Αντεπεξέρχεται όσο καλύτερα μπορεί στις απαιτήσεις των μεν και των δε, χωρίς να διστάζει να στηλώσει το κορμάκι της όταν διακυβεύονται οι αρχές της. Δε θέλει να τη φωτογραφίζουν, να την αναγκάζουν να ακούει ποπ μουσική, να λέει ψέματα, να αφίσταται των αξιών της. Δεν είναι ψόφιο ψάρι· πάει ενάντια στο ρεύμα. Θα θυσιάσει τη ζωή της για να μιλήσει επιτέλους ο τετράχρονος αδερφός της, που αρχίζει να θεωρείται αυτιστικός από ιατρούς και οικογένεια : μόλις ξεψυχήσει, ο αδερφός της αρχίζει να μιλάει - του Ν. Ράπτη

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)
Ο ήπιος επαναστάτης χωρίς δόγμα με τον φιλελεύθερο υποστηρικτή της κοινωνικής δικαιοσύνης και του Κέϋνς - Υπερβάσεις «φραγμάτων» σε μια εποχή που η Πολιτική γραφόταν με κεφαλαίο «Π»

The Roosevelt Institute

The Roosevelt Institute
Ελεωνόρα και Φραγκλίνος Ρούσβελτ - Πολιτική για καιρούς οικονομικής κρίσης

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate
Οι οραματισμοί του Ζαν Μονέ για την ενωμένη Ευρώπη και η αντιμετώπιση της κρίσης
- του Strobe Talbott (The Brookings Essay)

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο
Η ποίηση στα σκοτεινότερά της και στα καλύτερά της
Εισαγωγή, σημειώσεις, σχόλια, μετάφραση: Ιωάννα Αβραμίδου

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα
Ένας ρόλος για τα κατοικίδια στους χώρους της εξουσίας

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο
(πέθανε τον Μάïο του 2014)

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο <br>(πέθανε τον Μάïο του 2014)
Ο σκύλος - σύμβολο μιας σκληρής εποχής, η προσωπικότητα του 2011 (Time)

Φιλιά εις τα παιδιά

Φιλιά εις τα παιδιά
Ένα κομμάτι Θεσσαλονίκης του χθές και του σήμερα

Street Art Utopia

Street Art Utopia
We declare the world as our canvas

Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας & Ανάπτυξης:
Γιατί μεγαλώνει διαρκώς η κοινωνική ανισότητα

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο καταναλωτισμός υπονομεύει τις αξίες της σταθερότητας και της αφοσίωσης, προπαγανδίζει
την καταστροφή της οικογενειακής ζωής (φωτ. από τον ιστότοπο Eagainst.com)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)
Ο τελευταίος φιλόσοφος - τι ζητά η φιλοσοφία σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς;

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ
Hθικολόγος, συντηρητικός, εργατιστής, προπαγανδιστής της λιτότητας;¨Η επικριτής του καταναλωτισμού και της σπατάλης, για μια άλλη πολιτική ηθική, για τον "μικρό" πολίτη;

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»