Τετάρτη, 18 Οκτωβρίου 2017

Οκτώβριος 1917, εκατό χρόνια μετά. Ζωγραφίζοντας με γκρίζο χρώμα πάνω σε γκρίζο φόντο

[...] So kommt dazu ohnehin die Philosophie immer zu spät [...] Wenn die Philosophie ihr Grau in Grau malt, dann ist eine Gestalt des Lebens alt geworden, und mit Grau in Grau lässt sie sich nicht verjüngen, sondern nur erkennen; die Eule der Minerva beginnt erst mit der einbrechenden Dämmerung ihren Flug.
[...] Όμως, πάντα η φιλοσοφία έρχεται όταν είναι  πολύ αργά [...] Ό­ταν η φιλοσοφία ζωγραφίζει με το γκρίζο της χρώμα πάνω σε γκρίζο φόντο, τότε μια μορφή ζωής έχει γεράσει και δεν μπορούμε να την κάνουμε να ξανανιώσει βάφοντας με γκρίζο πάνω σε γκρίζο· αλλά μπορούμε μόνον να την γνωρίσουμε και να την κατανοήσουμε. Η γλαύξ, το σοφό πουλί της Αθηνάς, αρχίζει να πετά μόνον όταν πέσει το σούρουπο. 
Τι συνέβη τον Οκτώβρη του 1917 στη Ρωσία; Μια κοινωνική επανάσταση ή ένα πολιτικό πραξικόπημα; 
Το σίγουρο είναι ότι άλλαξε η διαδρομή της παγκόσμιας ιστορίας. Για έναν αιώνα, περίπου. Δηλαδή, όχι για πολύ, άν μετρήσουμε με τα δικά της μέτρα.
Η αλήθεια είναι, πως όσο η μεταρρυθμιστική Σοσιαλδημοκρατία, την οποία πρώτος σκιαγράφησε ο Έντουαρντ Μπερνστάιν, ήταν (ανάλογα με το πως το βλέπει κανείς) είτε δημιουργική εξέλιξη, είτε «αναθεώρηση» και εγκατάλειψη του μαρξισμού του Καρλ Μαρξ και του Φρίντριχ Ένγκελς, άλλο τόσο ήταν και ο επαναστατικός Μπολσεβικισμός - δηλαδή ο μαρξισμός του Βλαντίμιρ Ίλιτς Λένιν - είτε δημιουργική εξέλιξη είτε «αναθεώρηση» και εγκατάλειψη του μαρξισμού των Μαρξ και Ένγκελς (ανάλογα με το πως το βλέπει κανείς, πάλι): Ο Μαρξ ποτέ δεν έγραψε για σοσιαλισμό σε χώρα χωρίς εργατική τάξη, όπως ήταν η Ρωσία στην πράξη· και μάλλον ποτέ δεν πέρασε από το μυαλό του κάτι τέτοιο.

Παρασκευή, 13 Οκτωβρίου 2017

Τίμοθυ Γκάρτον Ας: Πτυχές της ανισότητας - Μηδενική προσοχή, μηδενικός σεβασμός γι΄ αυτούς που «έχουν μείνει πίσω»· τους «οπισθοδρομικούς». Έτσι φουσκώνει η παλίρροια του λαϊκισμού

του Τίμοθυ Γκάρτον Ας

© The Guardian - : Only respect for the ‘left behind’ can turn the populist tide, 28.9.2017 
  
Εκτός από την οικονομική ανισότητα υπάρχουν και άλλες ανισότητες που τροφοδοτούν την άνοδο του δεξιού λαϊκισμού στην Ευρώπη. Πέρα από την διανομή του κοινωνικού προϊόντος, υπάρχει επίσης η διανομή της προσοχής και του σεβασμού. Στις σημερινές κοινωνίες, η προσοχή και ο σεβασμός διανέμονται και αναδιανέμονται εξαιρετικά άνισα. Μεγάλες, βασικές κοινωνικές ομάδες που παράγουν πραγματικό κοινωνικό πλούτο, αλλά και εκτεταμένες γεωγραφικές περιοχές, απολαμβάνουν εξαιρετικά μειωμένη έως μηδενική προσοχή και σεβασμό από τις πολιτικές ελίτ, τα ισχυρά μέσα ενημέρωσης και τα ευνοούμενά τους κοινωνικά στρώματα. Αυτοί, οι «προχωρημένοι» και «επιτυχημένοι», θεωρούν τους πρώτους «καθυστερημένους», «οπισθοδρομικούς»· ως ποινή γι' αυτό, τους επιβάλλουν την εγκατάλειψη και την περιφρόνηση.
Πριν ένα χρόνο, με αφορμή την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ, ο Γιούργκεν Χάμπερμας έγραφε:
«Η οικονομική, κοινωνική και πολιτισμική “πτώση” όλο και μεγαλύτερων τμημάτων του πληθυσμού έχει επιταχυνθεί σε τέτοιο βαθμό, ώστε ξεσπά σε μια αντίδραση που οδηγεί τους πολίτες αυτούς προς τα δεξιά. Και που αλλού να πηγαίνανε; Αφού λείπει μια αξιόπιστη προοπτική προβεβλημένη ανοιχτά και επιθετικά, στους διαμαρτυρόμενους απομένει μόνον η απόσυρση στο κραυγαλέο ανορθολογικό».
Η παλίρροια του ακροδεξιού λαϊκισμού είναι, εκτός των άλλων, μια ακατέργαστη αντίδραση αυτών των «οπισθοδρομικών» στρωμάτων ή περιοχών στην άνιση και άδικη διανομή της βασικής πολιτισμικής-κοινωνικής αξίας: Της προσοχής, της κοινωνικής αναγνώρισης και του σεβασμού.
Γ. Ρ. 
 
Σ' εκείνα τα σοφά και ειδήμονα πνεύματα που είχαν βιαστεί να μας διαβεβαιώσουν ότι το παγκόσμιο κύμα λαϊκισμού βρίσκεται ήδη σε υποχώρηση, η Γερμανία απένειμε πρόσφατα ένα πολύ μεγάλο «χρυσό βατόμουρο» ως βραβείο ανοησίας. Σε μία από τις πιο ευημερούσες χώρες του κόσμου, στην οποία λόγω της ιστορίας της (ως χώρας του Αδόλφου Χίτλερ), ο ξενοφοβικός, δεξιός εθνικισμός αποτελεί το πιο ισχυρό ταμπού και η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση είναι υπαρξιακή δέσμευση, ένας στους οκτώ ψηφοφόρους στράφηκε στο ξενοφοβικό, ευρωσκεπτικιστικό, δεξιό λαϊκιστικό κόμμα Εναλλακτική Πρόταση για τη Γερμανία (Alternative für Deutschland - AfD). Άς μάθουμε λοιπόν καλά αυτό το μάθημα: Άν θέλουμε να καταπολεμήσουμε τον λαϊκισμό, πρέπει να καταλάβουμε ότι οι βαθιές κινητήριες δυνάμεις του είναι τόσο πολιτισμικές, όσο και οικονομικές. 
Pieter Bruegel o Πρεσβύτερος: Από τις Επτά Αρετές, η Ελπίδα

Δευτέρα, 9 Οκτωβρίου 2017

Λούλα Αναγνωστάκη (1928 - 8 Οκτωβρίου 2017)


Στο τεύχος αυτό είχαν αναδημοσιευτεί κείμενα του παλιότερου τεύχους 3 των Θεατρικών Τετραδίων (Μάρτιος 1980, pdf - ολόκληρο το τεύχος ) με την ευκαιρία των παραστάσεων του θεατρικού έργου της Λούλας Αναγνωστάκη Η Νίκη, στα πλαίσια των λθ' Δημητρίων (5-7 Νοεμβρίου 2004) από την Πειραματική Σκηνή της «Τέχνης».
Μετά το βιογραφικό της Λούλας Αναγνωστάκη, ο Τάσος Λιγνάδης, ο Αντώνης Μοσχοβάκης, ο Νίκος Μπακόλας και η ίδια η Λ. Αναγνωστάκη, γράφουν για το θεατρικό έργο Η Νίκη. Είναι το χρονικό μιας οικογένειας η οποία, όπως σημείωνε στο πρόγραμμα η Αναγνωστάκη, «ξεκίνησε από τα βόρεια της Μακεδονίας, πέρασε από κάποια συνοικία του Πειραιά για να τελειώσει στη Γερμανία». Είναι ένα «δράμα σπαρακτικό, κρεουργημένων ανθρώπων, δράμα ξεριζωμού κι αποτομής από τον ομφάλιο λώρο μιας μάνας πατρίδας», έγραφε ο Α. Μοσχοβάκης σε κριτική του στην Ελευθεροτυπία. Και στη συνέχεια: «Αποσιωπά ταπεινόφρονα την ουσία η συγγραφέας όταν λέει ότι το θέμα της “δεν είναι το μεταναστευτικό”. Είναι το μεταναστευτικό, αλλά στην άλλη όψη, την πιο ανατριχιαστική, στο ιλιγγιακό,  ανθρώπινο βάθος του».

 - για μεγέθυνση και ευκολότερη ανάγνωση, click στα παρακάτω κείμενα - εικόνες -

Πέμπτη, 5 Οκτωβρίου 2017

* Έγκαιρη προειδοποίηση: Γερμανία, κοινωνιολογικές έρευνες πριν εκκολαφθεί η Ακροδεξιά - «Απάθεια διαποτισμένη με θυμό» (μια συνέντευξη του 2010)

μια συνέντευξη του ερευνητή κοινωνιολόγου Βίλχελμ Χάιτμάγιερ

© Der Spiegel, τεύχος 14/2010 (3.4.2010) - „Wutgetränkte Apathie“ - PDF 


Τον Απρίλιο του 2010 ο κοινωνιολόγος Wilhelm Heitmeyer (Πανεπιστήμιο του Μπίλεφελντ - Βόρεια Ρηνανία/Βεστφαλία) μίλησε με τον δημοσιογράφο Markus Grill του περιοδικού Spiegel με την ευκαιρία της δημοσίευσης από τον εκδοτικό οίκο Suhrkamp της 8ης σειράς ετήσιων αποτελεσμάτων της κυλιόμενης έρευνας κοινής γνώμης «Deutsche Zustände» («Η κατάσταση στη Γερμανία»).*1 Αντικείμενο της έρευνας και θέμα εκείνης της συζήτησης ήταν η αλλαγή αντιλήψεων και νοοτροπιών στη Γερμανία, τον καιρό που άρχιζε η χρηματοοικονομική και δημοσιονομική κρίση στην ευρωζώνη. «Απάθεια ποτισμένη με θυμό» ήταν το βασικό εύρημα της μελέτης. Το 2010, στα «μικρομεσαία» κοινωνικά στρώματα απλώνονταν φόβοι για υποβάθμιση του κοινωνικού status, διαδίδονταν η νοοτροπία του διαγκωνισμού και ήδη άρχιζε η αναζήτηση εχθρών ή αποδιοπομπαίων τράγων. Τότε, ως εύκολοι στόχοι προσφέρονταν όσοι βρίσκονται ακόμη χαμηλότερα στην κοινωνική κλίμακα, ιδίως οι μακροχρόνια άνεργοι. Έτσι, στόχος εχθρότητας έγινε και το ίδιο το κράτος πρόνοιας. 
Μετά από 3-4 χρόνια, βέβαια, επιπροστέθηκε το προσφυγικό και μεταναστευτικό κύμα.
Υπό το πρίσμα αυτών που διαπίστωσε για τη Γερμανία το 2010 η ομάδα ερευνητών υπό τον Β. Χάιτμάγιερ, ίσως εξηγούνται και σημαντικές πτυχές των πολιτικών και κοινωνικών δεινών του 2017, που αλλιώς μοιάζουν ακατανόητες. Το πιο σημαντικό: Εκ των υστέρων αποδεικνύεται πως εκείνη η έγκαιρη προειδοποίηση (που παραβλέφτηκε, ως συνήθως, από τις κυβερνώσες πολιτικές ελίτ), εκτός από σήμα συναγερμού για τη Γερμανία, ήταν σε γενικές γραμμές ακριβής δείκτης της τραυματισμένης κοινωνικής συνοχής και των επερχόμενων κοινωνικοπολιτικών αδιεξόδων σε μεγάλο μέρος της αναπτυγμένης Δύσης. Από τις ΗΠΑ μέχρι τη Γερμανία και την καθ' ημάς νοτιότερη Ευρώπη.
Γ. Ρ.
 
[Φόβοι των πολιτών στην αρχή της κρίσης (2010): «Στο τέλος, τις επιπτώσεις θα τις φορτώσουν σ΄ εμάς, στους απλούς πολίτες»]
SPIEGEL: Κύριε Heitmeyer, πώς αισθάνονται οι Γερμανοί εν μέσω της κρίσης
Heitmeyer: Τέσσερις στους πέντε είναι της άποψης ότι «στο τέλος, την οικονομική κρίση θα την φορτώσουν σε ανθρώπους σαν εμένα, εμείς θα υποστούμε τις συνέπειες» και πιθανότατα έχουν δίκιο. Πρός το παρόν [Απρίλιος 2010], η χρηματοπιστωτική κρίση έχει άμεσες συνέπειες μόνον για μερικά διευθυντικά στελέχη τραπεζών και για μερικούς ανθρώπους που είχαν επενδύσει χρήματα σε χρεωκοπημένες εταιρείες. Όμως, την ευρύτερη οικονομική κρίση ήδη την αισθάνονται πολύ περισσότεροι άνθρωποι. Ένα εκατομμύριο εργαζόμενοι εργάζονται υπό καθεστώς μερικής απασχόλησης και ο φόβος του να μετατραπείς από εργαζόμενο σε άνεργο τρώει τα σωθικά της κοινωνίας. Ωστόσο, την πλήρη έκταση της κρίσης θα την βιώσουμε μόνον εάν και όταν μας πλήξει υπό την μορφή δημοσιονομικής κρίσης. Μέχρι στιγμής έχουμε αποτρέψει την κατάρρευση με τη βοήθεια πρωτοφανούς δημόσιου δανεισμού. Όμως, όπως γνωρίζετε, ο δανεισμός αυτός εξαναγκάζει σε τεράστιες περιστολές του δημόσιου προϋπολογισμού: Οι δημοτικές κοινόχρηστες πισίνες θα κλείσουν, η πρόσβαση σε βιβλιοθήκες θα γίνει πιο ακριβή, θα αυξηθούν τα δημοτικά τέλη για ύδρευση-αποχέτευση και για παιδικούς σταθμούς και στο τέλος, αυτή η κρίση θα φτάσει στην τσέπη του καθενός. Αυτό, οι άνθρωποι το προαισθάνονται ήδη από σήμερα και τα σχίσματα μέσα στην κοινωνία διευρύνονται όλο και περισσότερο.
Pieter Bruegel : Αλυσοδεμένοι Πίθηκοι
Pieter Bruegel : Από τη σειρά Τα Επτά Θανάσιμα Αμαρτήματα: Η Αλαζονεία

Δευτέρα, 2 Οκτωβρίου 2017

Η αναταραχή στην Καταλονία μέρος της χαοτικής, πολύμορφης, πανευρωπαϊκής πολιτικής αναστάτωσης

του Σάιμον Τίσνταλ
  
© The Guardian - Simon Tisdall: Ripples from Catalan referendum could extend beyond Spain, 2.10.2017

 
Η Καταλονία δεν είναι μια μοναδική, ιδιαίτερη περίπτωση. Σε όλη την Ευρώπη υπάρχουν ομάδες που επιδιώκουν αναπροσδιορισμούς της ταυτότητας ή απορρίπτουν το συγκεντρωτικό κράτος. Αυτοί οι δύο «προορισμοί» ίσως είναι αναπόφευκτοι· η ανελαστικότητα κυβερνώντων τύπου Ραχόι επιταχύνει την πορεία προς τα εκεί αντί να την καταστέλλει. Να ελπίσουμε μόνον - παρά την τραγικά επαναλαμβανόμενη αμηχανία και την αδιόρθωτη πολιτική μυωπία της κυβερνώσας ΕΕ - ότι οι καιροί άλλαξαν και οι δημοκρατικοί κανόνες έχουν τώρα πιο αυξημένο κύρος και ισχύ· αυτό μόνον μπορεί να προστατεύσει την Ισπανία από το να ακολουθήσει δρόμους αυτοκαταστροφικούς, σαν της Γιουγκοσλαβίας στη δεκαετία του 1990.
  
Η προσπάθεια της ισπανικής κυβέρνησης να καταστείλει το δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της Καταλονίας με ωμή βία, έθεσε επειγόντως τα κράτη-μέλη της ΕΕ ενώπιον του ερωτήματος άν η Ισπανία, 42 χρόνια μετά το θάνατο του φασίστα δικτάτορα Φρανθίσκο Φράνκο (Francisco Franco), είναι πιστή στους κανόνες της δημοκρατίας. Ο Σαρλ Μισέλ (Charles Michel), ο πρωθυπουργός του Βελγίου, εξέφρασε πολλούς στην Ευρώπη όταν δημοσίευσε στο tweeter την εξής δράση: «Η βία ποτέ δεν μπορεί να είναι η απάντηση!»
Η εριστική στάση της Μαδρίτης, η οποία καταδικάστηκε ευρέως ως χονδροειδής και επαίσχυντη υπερβολική αντίδραση, έστειλε ωστόσο ένα προβληματικό μήνυμα στους απανταχού υποψήφιους για απόσχιση: Το μήνυμά της λέει, ότι ειρηνικές εκστρατείες εναρμονισμένες με το καθολικής ισχύος δικαίωμα για αυτοδιάθεση του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, εκστρατείες που αποφεύγουν τη βία και βασίζονται στα θεμιτά πολιτικά μέσα, είναι τελικά καταδικασμένες σε αποτυχία. Με άλλα λόγια, η λογική της κυβέρνησης μειοψηφίας της Μαδρίτης είναι η αντίστροφη της λογικής του Βέλγου πρωθυπουργού: Η κυβέρνηση αυτή, στέλνει το μήνυμα ότι η βία είναι η μόνη απάντηση.

Τρίτη, 26 Σεπτεμβρίου 2017

Τέλος μιας εποχής για τη Γερμανία (και την Μέρκελ*). Ώρα της βαθιάς κρίσης και της περισυλλογής για τη Σοσιαλδημοκρατία - Με δύο άρθρα του Β. Μυνχάου

«Το αποτέλεσμα της πολιτικής ανισότητας είναι απώλεια ισχύος των κοινοβουλίων, των πολιτών και των συνδικάτων, ενώ τα εκτελεστικά όργανα και οι ελίτ, πολιτικές και οικονομικές, κερδίζουν ισχύ. Όσο πιο δραματικές είναι οι αλλαγές, τόσο πιο γρήγορα μένουν χωρίς εναλλακτικές λύσεις όλοι (και όσοι έχουν μεγάλη, και όσοι έχουν μικρή δύναμη). Το πεδίο των εναλλακτικών λύσεων συρρικνώνται στο έπακρο, και αυτός ή αυτή που έχει τη μεγαλύτερη ηγετική ευθύνη θα έχει χάσει όλη του/της την ισχύ, ακριβώς όταν θα βρίσκεται στο απόγειο της δύναμης. Είναι ο τελικός προορισμός της Άνγκελα Μέρκελ». 
Αυτά έγραφε, ήδη το 2015, ο Γερμανός κοινωνιολόγος Hauke Brunkhorst μιλώντας για την πολιτική στη Γερμανία και στην Ευρώπη (βλ. εδώ ελληνική μετάφραση). Και δεν ήταν ο μόνος. Πέρισυ μας το ξαναθύμισε ένας από τους πιο διορατικούς και νηφάλιους αναλυτές της ευρωπαϊκής οικονομίας και πολιτικής, ο Wolfgang Münchau, με άρθρο στους Financial Times υπό τον τίτλο «Προετοιμαστείτε για μια μετατόπιση ισχύος μετά τις γενικές εκλογές στη Γερμανία». Αυτό ακριβώς συμβαίνει τώρα. Η Γερμανία ακολουθεί τον δρόμο του κατακερματισμού στο κομματικό φάσμα, όπως η Γαλλία, η Ολλανδία, η Αυστρία, η Ιταλία, η Ελλάδα και άλλοι: Τα μεγάλα παραδοσιακά κόμματα, CDU/CSU και SPD, μόλις και μετά βίας συγκέντρωσαν αθροιστικά το 50 %. Μετά την κατηγορη-ματική αυτοτοποθέτηση των Σοσιαλδημοκρατών στην αντιπολίτευση, ο μοναδικός δρόμος που άφησε το εκλογικό αποτέλεσμα για σχηματισμό κυβέρνησης είναι το κακοτράχαλο μονοπάτι προς την Μαυρο-Πρασινο-Κίτρινη «Τζαμάικα» που πιθανώς θα αποδειχθεί και αυτό αδιάβατο. Έτσι στη συρρικνωμένη πλευρά της Πύρρειας νικήτριας Μέρκελ, μια σκέψη κυριαρχεί: «Άλλη μια τέτοια νίκη και θα χαθούμε εντελώς». Μικρό αυτό το ίδιο το κακό· όμως η ενίσχυση των ακροδεξιών (AfD) και των ακραίων νεοφιλελεύθερων με ευρωσκεπτικιστική λογική (FDP), με μεγάλες μετατοπίσεις, διασπορά και κατακερματισμό του εκλογικού σώματος αυξάνει πολύ τους κινδύνους για την Ευρώπη. Και οι πολλοί δεν το περίμεναν. Εδώ και καιρό «οι κίνδυνοι σταθερά υποεκτιμώνται»· αυτό μας το θύμισε ξανά ο Wolfgang Münchau στο περισυνό άρθρο, όμως θεωρούσε ανοιχτό το ενδεχόμενο ενός ακόμη κυβερνητικού μεγάλου συνασπισμού Χριστιανοδημοκρατών - Σοσιαλδημοκρατών για μια συνέχεια στο ίδιο στραβό-κουτσό, αλλά κάπως βατό, ευρωπαϊκό μονοπάτι. Αλλά αυτό το ακύρωσαν οριστικά οι βίαιες ανατροπές στο εκλογικό αποτέλεσμα.
Και τι θα κάνουν τώρα οι Σοσιαλδημοκράτες; Μετά την βραχυχρόνια εκτόξευση στα σύννεφα με τον νέο τους ηγέτη Μάρτιν Σουλτς, έπεσαν στο βαθύ εκλογικό πηγάδι με το χειρότερο ποσοστό της μεταπολεμικής τους ιστορίας. Σε τέτοιο πολιτικό τρενάκι του τρόμου σπάει και ο πιο ανθεκτικός χαρακτήρας. Πρώτα-πρώτα, ένα είναι σαφές: Το τί θα κάνουν δεν αφορά μόνον αυτούς. Και δεν θα έχει επιπτώσεις μόνον στο δικό τους κόμμα και στη Γερμανία.
Πριν από μισό χρόνο, σ' αυτόν εδώ τον ιστοχώρο γραφόταν το εξής: «[...] Το μέλλον και η μοίρα της ευρωπαϊκής Σοσιαλδημοκρατίας θα κριθεί εκεί όπου γεννήθηκε τον 19ο αιώνα, εκεί όπου ενηλικιώθηκε και έχει τις πιό βαθειές ρίζες της». Δηλαδή κατά πρώτο λόγο στο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα Γερμανίας και κατά δεύτερο στο Εργατικό Κόμμα της Βρετανίας. Το πιο σημαντικό: Η μοίρα της Σοσιαλδημοκρατίας δεν αφορά μόνον τους ίδιους τους Σοσιαλδημοκράτες, αλλά την Αριστερά ως όλον (μόνον αριστεροί χωρίς συνείδηση της ιστορίας της το παραβλέπουν αυτό). Και σε μεγάλο βαθμό, συνδέεται επίσης με την τύχη του ευρωπαϊκού κράτους πρόνοιας, με το μέλλον των ευρωπαϊκών κοινωνιών και με τη συνοχή της κοινής συντροφιάς των χωρών της ηπείρου μας σε έναν κόσμο απότομων μεταβολών, ραγδαίων οικονομικών ή γεωπολιτικών μετατοπίσεων και σκοτεινών κινδύνων.
Στο νεότερο άρθρο που δημοσιεύουμε πρώτο, γραμμένο μια βδομάδα πριν τις εκλογές στη Γερμανία και αναμένοντας το βέβαιο αποτέλεσμα, ο Μύνχάου περιέγραψε τον μόνο δρόμο που απέμεινε στους Σοσιαλδημοκράτες - και όχι μόνον της Γερμανίας, οι οποίοι φαίνεται πως ήδη στρέφονται προς αυτόν: Βαθειά περισυλλογή, μακριά από κυβερνήσεις, κατανόηση της πραγματικής πραγματικότητας, νέες ιδέες. Δρόμος πιο κακοτράχαλος ακόμη και από τον «βραχώδη δρόμο για την Τζαμάικα». Όμως, άν και αυτός αποδειχτεί αδιάβατος, αυτό το αδιέξοδο θα είναι ασύγκριτα πιο καταστρεπτικό από ένα κυβερνητικό αδιέξοδο στη Γερμανία. 
Γ. Ρ.
1. SPD: Ο καιρός της περισυλλογής και της ανασυγκρότησης

  
Η επαπειλούμενη εκλογική καταστροφή για το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Γερμανίας μου θυμίζει κάπως τον περιβόητο ορισμό της τρέλας: Είναι το να επαναλαμβάνεις διαρκώς το ίδιο πράγμα και να περιμένεις διαφορετικά αποτελέσματα. Το SPD έχασε τις προηγούμενες τρεις εκλογές με το να αυτοτοποθετηθεί στο ήδη κατειλημμένο πολιτικό κέντρο της Γερμανίας. Με τον Μάρτιν Σουλτς (Martin Schulz) ως νέο ηγέτη του, είναι βέβαιο ότι θα χάσει και πάλι. 

Πέμπτη, 21 Σεπτεμβρίου 2017

Αμπελοχώραφα στον κομματικό χάρτη αντί προγραμματικής πολιτικής. Η συζήτηση στον «ενδιάμεσο χώρο» και η εποχή Σημίτη

Στις συζητήσεις για την ανασυγκρότηση του πολιτικού χώρου που ορίζεται άλλες φορές ως της «κεντροαριστεράς», άλλες φορές ως «ενδιάμεσος» ή κεντρώος και πιο σπάνια - αλλά σύμφωνα με την τυπική ορολογία της λοιπής Ευρώπης - ως σοσιαλδημοκρατικός, μια από τις ενδιαφέρουσες παρεμβάσεις ήταν το κριτικό-υποστηρικτικό άρθρο του Μάνου Ματσαγγάνη υπό τον τίτλο Το Τέλος της Αρχής στην εφημερίδα Τα Νέα (16.9.2017)· με αυτό το γραπτό, ο Μ. Μ. δηλώνει το ενδιαφέρον του και αυτοτοποθετείται πολιτικά στον χώρο αυτό. Είναι ενδιαφέρουσα, εκτός των άλλων, διότι ο Ματσαγγάνης είναι αυτά τα χρόνια ένας από τους λίγους που επισημαίνουν διαρκώς και επίμονα στον δημόσιο διάλογο το πρόβλημα της υψηλής κοινωνικής ανισότητας στην Ελλάδα. Μάλιστα, το τεκμηρίωσε με την ερευνητική του δραστηριότητα ως οικονομολόγος και επισήμανε τη διαχρονικότητά του: Τόσο στη μακροχρόνια περίοδο της διαρκούς και έντονης ανόδου του ονομαστικού ΑΕΠ όσο και στην επόμενη φάση της απότομης πτώσης. Αντίθετα με πιο διαδεδομένες απόψεις, το έβλεπε ως μια ελληνική σταθερά «πριν και μετά τα μνημόνια», όπως θα έλεγε κανείς στην τετριμμένη πολιτική καθομιλουμένη. Ωστόσο, στο επίκεντρο αυτής της κριτικής-υποστηρικτικής παρέμβασης του θέτει κυρίως το ζήτημα των ευθυνών: 
«Ο ενδιάμεσος χώρος», γράφει, «πλήρωσε τα σπασμένα της βαθιάς και παρατεταμένης οικονομικής κρίσης της τελευταίας δεκαετίας. Εν μέρει δικαίως. Το ΠΑΣΟΚ – ιδίως της προ Σημίτη εποχής – συνέβαλε καθοριστικά στην εδραίωση της πεποίθησης ότι για να γίνει πλουσιότερος ένας λαός αρκεί να εκλέξει μια αρκούντως κιμπάρικη κυβέρνηση».
Δεν το γράφει ρητά, όμως δεν είναι αλήθεια πως αυτό έχει άμεση σχέση και με την καθιέρωση της υψηλής κοινωνικής ανισότητας ως μετρήσιμης σταθεράς του μεταπολιτευτικού μας βίου; Και γενικά είναι αξιοπαρατήρητο, ότι πλήν εξαιρέσεων (π.χ., Μ. Ματσαγγάνης, Τάσος Γιαννίτσης), στις συζητήσεις αυτού του υπό ανασυγκρότηση «ενδιάμεσου χώρου», το πρόβλημα της σταθερά υψηλής κοινωνικής ανισότητας στην Ελλάδα δεν φαίνεται να θεωρείται θέμα υψηλής προτεραιότητας· και σε κάθε περίπτωση δεν συσχετίζεται στενά ούτε με την οικονομική αποτυχία ούτε με τα πολιτικά ζητούμενα μιας Ελλάδας σε επανεκκίνηση.  
Ας δούμε λοιπόν πιο γενικά, παίρνοντας ως αφορμή μόνον την παρέμβαση Ματσαγγάνη, πώς συνδέεται αυτό που επισημαίνει - οι πολιτικές που βιώσαμε στο παρελθόν - με την  οικονομική αποτυχία, με τις δυσλειτουργίες της δημοκρατίας και με την καταστροφή της κοινωνικής συνοχής.

Printfriendly

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:
Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι

ΕΠΙΛΟΓΕΣ:<br>Αντρέϊ Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι
Πως η αγάπη επουλώνει τη φθορά του κόσμου

Enrico Berlinguer (1981):

Enrico Berlinguer (1981):
Η ηθική διάσταση στην κρίση της πολιτικής

Danilo Kiš:

Danilo Kiš:
Συμβουλές σε νεαρούς συγγραφείς, και όχι μόνον

Wolfgang Münchau

Wolfgang Münchau
Ο συντάκτης οικονομικών θεμάτων Βόλφγκανγκ Μύνχάου (Der Spiegel - Financial Times)

Predrag Matvejević:

Predrag Matvejević:
Ο Ρωσο-Κροάτης ανιχνευτής και λάτρης του Μεσογειακού κόσμου

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο Φρανκφουρτιανός από τη Νεμπράσκα: Δικαιοσύνη & ελπίδα απέναντι στην ιδιοτέλεια των ελίτ

Azra Nuhefendić

Azra Nuhefendić
Η δημοσιογράφος με τις πολλές διεθνείς διακρίσεις, γράφει για την οριακή, γειτονική Ευρώπη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη

Βαλκανική Χερσόνησος, η όμορφη
Όριο της Ευρώπης, οριακή Ευρώπη

Μάης του '36, Τάσος Τούσης

Μάης του '36, Τάσος Τούσης
Ο σκληρός Μεσοπόλεμος: η εποχή δοσμένη μέσα από τη ζωή ενός ανθρώπου - συμβόλου

Στον καιρό των τσιγγάνων και της μικρής Μαρίας

Ετικέτες

1968 αειφορία Αρχιτεκτονική Αυστρομαρξισμός Βαλκανική βιοποικιλότητα Βρετανία Γαλλία Γερμανία Γκράμσι Εκπαίδευση ΕΚΤ Ελεφάντης Ενέργεια Επισφάλεια Ευρωκομμουνισμός ΗΠΑ Ήπειρος Θεοδωράκης Θεσσαλονίκη Ιβάν Κράστεφ Ινστιτούτο Bruegel Ισπανία ιστορία Ιταλία Κέϋνς Κίνα Κινηματογράφος Κλιματική αλλαγή Κοινοτισμός κοινωνική ανισότητα Κορνήλιος Καστοριάδης Κοσμάς Ψυχοπαίδης Κύπρος Λιάκος Α. Λογοτεχνία Μάνεσης Μάξ Βέμπερ Μάρξ Μαρωνίτης Μέσα Ενημέρωσης Μεσόγειος Μεταπολίτευση Μιχ. Παπαγιαννάκης Μουσική Μπερλινγκουέρ Νεοναζισμός Νεοφιλελευθερισμός Νίκος Πουλαντζάς Νίτσε Ο τόπος Οικολογία Π. Κονδύλης Παιδεία Πολωνία Πράσινοι Προσφυγιά Ρήγας Ρίτσος Ρωσία Σεφέρης Σολωμός Σοσιαλδημοκρατία Σχολή Φραγκφούρτης Ταρκόφσκι Τουρκία Τρομοκρατία Τσίπρας Φιλελευθερισμός Φιλοσοφία Χαλκιδική Χρήστος Γιανναράς Χριστιανισμός André Gorz Azra Nuhefendić Balibar Carl Schmitt Christopher Lasch Claus Offe Colin Crouch Ernst Bloch Fischer Franklin Roosevelt Grexit Habermas J. Augstein Jan-Werner Müller Krugman Laclau Le Corbusier Louis Althusser Marc Mazower Matvejević Miroslav Krleža Mudde Niels Kadritzke Stiglitz Streeck T. S. Eliot Ulrich Beck Ulrike Guérot Umberto Eco Wallerstein Walter Benjamin Wolfgang Münchau Žižek Zygmunt Bauman

Song for the Unification (Zbigniew Preisner -
Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube

Song for the Unification (Zbigniew Preisner - <br>Elzbieta Towarnicka - Kr. Kieślowski) - youtube
Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων,
ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον...
Ἡ ἀγάπη ...πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει...
Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα·
μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη (προς Κορινθ. Α΄ 13)

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης

Ισραήλ - Παλαιστίνη: Στο τέλος της γης
Νταβίντ Γκρόσμαν: Το πένθος του πατέρα και της Ιστορίας

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη

Κουνκούς ή Δίας, ένας λευκός γάτος απο τη Μοσούλη
Μια ιστορία προσφυγιάς, στη Λέσβο και στη Νορβηγία

Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια

Luka Lisjak Gabrijelčič: Χάννα Άρεντ, τα πρώτα χρόνια
Hannah Arendt, zgodnja leta (στο Razpotja - Σλοβενικά)

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής
Erik Stokstad («Science»): New rice variety could feed the planet without warming it

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα

Μανιτάρια, ένα σύγχρονο ελληνικό θαύμα
Τα μικροκλίματα της Ελλάδας, εξασφαλίζουν μεγάλη βιοποικιλότητα μανιταριών (Βασιλική Χρυσοστομίδου, «Καθημερινή», αναδημοσίευση «Δασαρχείο»)

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»

Zygmunt Bauman: «Ρευστές ζωές, ρευστός κόσμος, ρευστή αγάπη»
«Είμαι βραχυπρόθεσμα απαισιόδοξος αλλά μακροπρόθεσμα αισιόδοξος»

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin

Zygmunt Bauman, Krzysztof Pomian, Marcel Gauchet, Michael Kazin
Ο 21ος αιώνας: Ένας κόσμος χωρίς την αριστερά (“Kultura Liberalna” - Πολωνία, αγγλικά)

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο

Οι φλαμουριές ανθίζουν στο Σεράγεβο
Η λογοτεχνική δημοσιογραφία στα καλύτερά της - Azra Nuhefendić

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος - του Μικαέλ Λεβύ

K.S. Karol (1924 - 10 Απριλίου 2014), ο δημοσιογράφος   - του Μικαέλ Λεβύ
- «Με ποιανού το μέρος είστε κύριε Κάρολ»; - «Είμαι με τον εαυτό μου»

Jürgen Habermas

Jürgen Habermas
¨Ολα τα κείμενα από το περιοδικό "Blätter für deutsche und internationale Politik"
(pdf, Γερμανικά)

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι

Η Ρεïχανέχ Τζαμπαρί και οι νάρκισσοι
Φιλελεύθεροι και «μαρξιστές» νάρκισσοι της «γενιάς του '68» στη Δύση, ποτέ δεν θα καταλάβουν γιατί προτίμησε το μνήμα για να μη παραιτηθεί από την αξιοπρέπειά της. Η αδιαφορία τους είναι φυσικό επακόλουθο της ιδεολογίας και της νοοτροπίας τους

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν

«Σταθμοί του Σταυρού», μια ταινία του Ντίτριχ Μπρίγκμαν
Η Μαρία ανήκει και στους δύο κόσμους, αλλά και σε κανέναν από αυτούς. Οὐ γὰρ ἔχομεν ὧδε μένουσαν πόλιν. Αντεπεξέρχεται όσο καλύτερα μπορεί στις απαιτήσεις των μεν και των δε, χωρίς να διστάζει να στηλώσει το κορμάκι της όταν διακυβεύονται οι αρχές της. Δε θέλει να τη φωτογραφίζουν, να την αναγκάζουν να ακούει ποπ μουσική, να λέει ψέματα, να αφίσταται των αξιών της. Δεν είναι ψόφιο ψάρι· πάει ενάντια στο ρεύμα. Θα θυσιάσει τη ζωή της για να μιλήσει επιτέλους ο τετράχρονος αδερφός της, που αρχίζει να θεωρείται αυτιστικός από ιατρούς και οικογένεια : μόλις ξεψυχήσει, ο αδερφός της αρχίζει να μιλάει - του Ν. Ράπτη

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)

Ρούντι Ντούτσκε, Ραλφ Ντάρεντορφ (Φράϊμπουργκ, 1968 - H «επί της στέγης του αυτοκινήτου συνομιλία»)
Ο ήπιος επαναστάτης χωρίς δόγμα με τον φιλελεύθερο υποστηρικτή της κοινωνικής δικαιοσύνης και του Κέϋνς - Υπερβάσεις «φραγμάτων» σε μια εποχή που η Πολιτική γραφόταν με κεφαλαίο «Π»

The Roosevelt Institute

The Roosevelt Institute
Ελεωνόρα και Φραγκλίνος Ρούσβελτ - Πολιτική για καιρούς οικονομικής κρίσης

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate

Jean Monnet's Brandy and Europe's Fate
Οι οραματισμοί του Ζαν Μονέ για την ενωμένη Ευρώπη και η αντιμετώπιση της κρίσης
- του Strobe Talbott (The Brookings Essay)

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο

Georg Trakl (1887-1914) - Ένας οδοιπόρος στον μαύρο άνεμο
Η ποίηση στα σκοτεινότερά της και στα καλύτερά της
Εισαγωγή, σημειώσεις, σχόλια, μετάφραση: Ιωάννα Αβραμίδου

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα

Παναγιώτης Ιωακειμίδης: Πολιτική εξουσία και ζώα
Ένας ρόλος για τα κατοικίδια στους χώρους της εξουσίας

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο
(πέθανε τον Μάïο του 2014)

Ο εκ των υστέρων αποχαιρετισμός στον Λουκάνικο, κατά κόσμον Θόδωρο <br>(πέθανε τον Μάïο του 2014)
Ο σκύλος - σύμβολο μιας σκληρής εποχής, η προσωπικότητα του 2011 (Time)

Φιλιά εις τα παιδιά

Φιλιά εις τα παιδιά
Ένα κομμάτι Θεσσαλονίκης του χθές και του σήμερα

Street Art Utopia

Street Art Utopia
We declare the world as our canvas

Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας & Ανάπτυξης:
Γιατί μεγαλώνει διαρκώς η κοινωνική ανισότητα

Christopher Lasch

Christopher Lasch
Ο καταναλωτισμός υπονομεύει τις αξίες της σταθερότητας και της αφοσίωσης, προπαγανδίζει
την καταστροφή της οικογενειακής ζωής (φωτ. από τον ιστότοπο Eagainst.com)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)

Jürgen Habermas - αφιέρωμα στο περιοδικό Esprit, 8/9-2015 (γαλλικά)
Ο τελευταίος φιλόσοφος - τι ζητά η φιλοσοφία σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς;

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ

Ενρίκο Μπερλινγκουέρ
Hθικολόγος, συντηρητικός, εργατιστής, προπαγανδιστής της λιτότητας;¨Η επικριτής του καταναλωτισμού και της σπατάλης, για μια άλλη πολιτική ηθική, για τον "μικρό" πολίτη;

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας

Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας
«Χριστούγεννα με τον Κοκκινολαίμη – Το Αηδόνι του Χειμώνα»